Zwanger en gezond werken

Bovendien zijn zowel je ongeboren baby als jijzef extra kwetsbaar. Een zware verantwoordelijkheid, niet alleen voor jezelf, maar óók voor je werkgever.
Is het al “not done” om in de dagelijkse situatie van je werknemer te verlangen dat hij of zij onveilig dan wel ongezond werk doet, zwangere medewerksters in zo’n situatie brengen is ronduit misdadig.

Alle reden dus voor werknemer én werkgever om voorzichtig te zijn en geen risico te nemen!

Daarom ook heeft de arbowet extra strenge regels gesteld voorveiligheid en gezondheid van zwangere vrouwen en vrouwen met pasgeboren kinderen.

Hieronder een beknopt overzicht. (Bron: Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid)

• Informeren en communiceren
• Aangepast werk of niet?
• Geen zwaar werk
• Stress, kou, lawaai, trillingen
• Chemische stoffen
• Straling
• Infectierisico

Informeren en communiceren

1. Vertel de werkgever op tijd dat je zwanger bent. Advies is om dit uiterlijk na drie maanden zwangerschap te doen. Je werkgever kan dan maatregelen nemen om jou en je ongeboren kind te beschermen

2. Binnen twee weken nadat je hebt verteld dat je zwanger bent, hoort de werkgever je informatie te verstrekken over de mogelijke gevaren van werken voor jou en je ongeboren kind. Ook hoor je welke maatregelen je werkgever heeft genomen.

3. Vlak voordat het bevallingsverlof ingaat, informeert de werkgever je over de maatregelen die hij neemt als je, na de bevalling, weer begint met werken.

Aangepast werk of niet?

1. Je blijft zoveel mogelijk je eigen werk doen. Als de werkgever de mogelijke gevaren niet of onvoldoende kan wegnemen, kan je werk worden aangepast. In het uiterste geval krijg je tijdelijk ander werk aangeboden of hoef je tijdelijk niet te werken.

2. Bij de verloskundige, huisarts of specialist kun je een zwangerschapsverklaring halen met de vermoedelijke datum van de bevalling. Je  werkgever geeft deze verklaring aan de uitvoeringsinstelling die je uitkering tijdens het verlof verzorgt.

3. Ook kunnen de werktijden en rusttijden worden aangepast. Op de volgende zaken heb je recht maar overleg wel altijd met tijdig met je werkgever!
a. regelmatige werktijden en rusttijden
b. extra pauzes (maximaal 1/8 van uw werktijd)
c. een geschikte, afsluitbare ruimte om te rusten (met bed of rustbank)
d. geen overwerk en nachtdiensten
e. zwangerschapsonderzoek onder werktijd

4. Je hebt hier tot zes maanden na de bevalling recht op (met uitzondering van de onderzoeken).

Geen zwaar werk

1. Tijdens de zwangerschap mag je niet worden verplicht zwaar lichamelijk werk te doen.

2. Tijdens de hele zwangerschap moet je bukken, hurken en knielen zoveel mogelijk voorkomen.

3. Tijdens de laatste drie maanden van de zwangerschap mag je per dag niet vaker dan eenmaal per uur bukken, hurken, knielen en staande voetpedalen bedienen.

Grenzen aan het tillen

Als je in je werk moet tillen, zijn er de volgende regels, tijdens de zwangerschap en tot drie maanden na de bevalling:

1. handmatig tillen van gewichten zoveel mogelijk beperken.

2. Is tillen toch nodig, dan moet het in één handeling te tillen gewicht minder zijn dan tien kilo.

3. Vanaf de twintigste week van de zwangerschap mag je niet vaker dan tien keer per dag maximaal vijf kilo tillen.

4. Vanaf de dertigste zwangerschapsweek mag je niet vaker dan vijf keer per dag maximaal vijf kilo tillen.

Hoewel het Ministerie zelf hier niet over praat raadt de vakbond óók langdurig staan tijdens de zwangerschap ten sterkste af!

Stress, kou, lawaai, trillingen

1. Stress kan ook schadelijk zijn voor jou en je ongeboren kind. Overleg met je werkgever over het verminderen van de werkdruk.

2. Het is niet verstandig om tijdens de zwangerschap en periode van borstvoeding onder extreme kou of hitte te werken. Kijk voor concrete normen bij het dossiers ‘werken in de kou’ of gebruik de ‘hittestress calculator’. 

3. Tijdens de zwangerschap mag je niet worden blootgesteld aan schadelijk geluid. Schadelijk geluid, dat is officieel 80decibel maximaal gedurende acht uur per dag. Een vuistregel: als je met stemverheffing moet praten om elkaar te verstaan, zit je daar al boven.

4. Tijdens de zwangerschap ben je niet verplicht om onder overdruk te werken (bijvoorbeeld duikarbeid en caissonarbeid).

5. Je mag tijdens de zwangerschap niet worden blootgesteld aan sterke lichaamstrillingen of schokken.

Chemische stoffen

Als je werkt met chemische stoffen of straling moet je extra voorzichtig zijn.

1. Sommige concentraties van chemische stoffen kunnen schadelijk zijn voor de voortplanting en voor het ongeboren kind. Sommige concentraties van chemische stoffen zijn gevaarlijk als je bezig bent zwanger te worden, zwanger bent of borstvoeding geeft.

2. Kijk altijd op etiketten, en vraag aan de werkgever om veiligheidsinformatiebladen over de stoffen waar je mee werkt: die vermelden of ze schadelijk zijn voor jou of je baby. Werk je met een verpakt product, dan zie je op het etiket of er schadelijke stoffen in zitten. Werk je met onverpakte producten of in gassen en dampen: vraag om de naam van het product, en om het VeiligheidsInformatieblad. Op sommige producten staat niets vermeld (geneesmiddelen en diergeneesmiddelen): informeer in dat geval bij je werkgever over gevaren bij het bereiden of toedienen.

3. Zorg dat je bij het werken met chemische stoffen zo hygiënisch mogelijk werkt.

4. Bij te grote risico's of als de situatie onzeker is ben je niet verplicht om met chemische stoffen te werken.

5. Je mag in ieder geval niet werken met metallisch lood en verbindingen met metallisch lood.

Op de website van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, www.szw.nl, staan lijsten met stoffen die voor de voortplanting gevaarlijk kunnen zijn.

Straling

Werken met straling kan schadelijk zijn voor het ongeboren kind. Gevaarlijke straling kan voorkomen in kerncentrales, röntgenkamers van ziekenhuizen en laboratoria. Als je met straling werkt is het belangrijk je zwangerschap zo vroeg mogelijk te melden bij de bedrijfsarts of stralingsdeskundige.

Infectierisico

Ook infecties kunnen schadelijk zijn voor je ongeboren kind. Je bent niet verplicht werk te doen waarbij je in contact kunt komen met het virus dat rode hond veroorzaakt (rubellavirus) of met de parasiet die toxoplasmose kan veroorzaken (als je met katten werkt). Behalve als je voldoende antistoffen hebt. Ook enkele andere infecties kunnen schadelijk zijn voor het ongeboren kind. Let ook extra op als je werkt met ziektekiemen, als je met geïnfecteerde patiënten werkt of als je in de agrarische sector werkt.